Hiện nay, xử lý mùi nhựa tái chế là vấn đề được rất nhiều doanh nghiệp quan tâm. Thực tế, đây không đơn giản là lắp một thiết bị khử mùi. Muốn hệ thống hoạt động ổn định, doanh nghiệp cần xác định đúng nguồn phát sinh – đặc tính khí – lưu lượng – nhiệt độ – nồng độ ô nhiễm, sau đó mới lựa chọn công nghệ phù hợp. NOPOTECH đã triển khai nhiều hệ thống xử lý khí thải cho các dây chuyền sản xuất nhựa trong đó khí phát sinh có mùi nhựa nóng, hơi dung môi/VOC và nhiệt độ cao. Cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết hơn về nội dung này dưới bài viết sau nhé!
Mùi nhựa tái chế phát sinh từ đâu?
Có thể chia các nguồn phát sinh mùi nhựa tái chế chính thành 3 nhóm công đoạn.
Gia nhiệt và nấu chảy nhựa
Đây thường là nguồn phát sinh mùi đáng chú ý nhất. Khi nhựa được gia nhiệt đến trạng thái nóng chảy, các thành phần dễ bay hơi còn tồn dư trong nguyên liệu và một phần chất phụ gia có thể thoát ra theo dòng khí.
Tùy loại nguyên liệu, khí thải có thể chứa:
- VOC và hơi hữu cơ;
- Mùi nhựa nóng;
- Hơi phụ gia;
- Hơi dung môi còn tồn dư;
- Một số hợp chất hữu cơ đặc trưng của từng loại nhựa.
Với nhựa tái chế có nguồn nguyên liệu không đồng nhất, việc dự đoán chính xác thành phần khí chỉ dựa trên tên “nhựa tái chế” là chưa đủ.
Đùn ép và tạo hạt nhựa
Sau khi nóng chảy, nhựa được đưa qua máy đùn, kéo sợi, làm nguội và cắt thành hạt. Tại đây, khí nóng và hơi hữu cơ tiếp tục phát sinh, đặc biệt ở khu vực đầu đùn và các điểm thoát khí của máy.
Nếu không được thu gom ngay tại nguồn, mùi có thể phát tán vào toàn bộ nhà xưởng, làm tăng tải cho hệ thống thông gió và khiến việc xử lý sau đó khó khăn hơn.
Nguyên liệu, phụ gia và tạp chất trong nhựa phế liệu
Đây là yếu tố thường bị bỏ qua khi thiết kế hệ thống xử lý. Nhựa tái chế có thể chứa nhiều thành phần khác nhau tùy nguồn nguyên liệu. Khi gia nhiệt, các chất còn sót lại như dầu, keo, mực in hoặc phụ gia có thể trở thành nguồn phát sinh mùi và VOC.
Vì vậy, cùng là dây chuyền tái chế nhựa nhưng 2 nhà máy có thể cần hai phương án xử lý mùi nhựa tái chế hoàn toàn khác nhau.
Khí thải và mùi nhựa tái chế gồm những gì?
Không nên đồng nhất “mùi nhựa” với một chất ô nhiễm duy nhất. Tùy loại nhựa và điều kiện sản xuất, dòng khí có thể chứa nhiều nhóm chất khác nhau. QCVN 19:2024/BTNMT hiện quy định riêng nhiều thông số chất hữu cơ và trong một số trường hợp có đề cập trực tiếp đến thiết bị tái chế nhựa.
Một số thông số đáng lưu ý gồm:
| Thành phần | Đặc điểm |
|---|---|
| VOC | Nhóm hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, có thể tạo mùi |
| Styren | Có thể liên quan đến một số dòng nguyên liệu nhựa |
| Toluen | Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi |
| Xylen | Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi |
| Formaldehyt | Có thể phát sinh tùy nguyên liệu và quy trình |
| Etylen oxyt | QCVN 19:2024 có quy định thông số |
| Hơi hữu cơ khác | Phụ thuộc loại nhựa, phụ gia và tạp chất |
Đáng chú ý, QCVN 19:2024/BTNMT quy định giới hạn cho một số chất hữu cơ tại thiết bị sản xuất, sử dụng hóa chất hữu cơ, tái chế nhựa và thiết bị xả thải khác. Ví dụ, đối với nhóm thiết bị này, Styren có giới hạn A/B/C lần lượt là ≤100/100/100 mg/Nm³, Toluen ≤30/40/50 mg/Nm³ và Xylen ≤50/100/150 mg/Nm³.
Xem thêm: Giải pháp xử lý khí thải công nghiệp NOPOTECH
4 nhóm công nghệ xử lý mùi nhựa tái chế phổ biến
Không có một công nghệ xử lý mùi nhựa tái chế nào duy nhất phù hợp cho mọi dây chuyền. Trong thực tế, các phương án thường được lựa chọn theo đặc tính khí và có thể kết hợp nhiều công đoạn.
Hấp phụ bằng than hoạt tính
Tháp hấp phụ than hoạt tính là một trong những giải pháp được sử dụng phổ biến để xử lý VOC và mùi hữu cơ.
Nguyên lý cơ bản: Khí chứa mùi/VOC → phân phối khí → lớp than hoạt tính → hấp phụ → khí sau xử lý
Khi khí đi qua lớp than, các phân tử ô nhiễm được giữ lại trên bề mặt và trong hệ thống lỗ xốp của vật liệu hấp phụ.
Công nghệ này phù hợp khi:
- Khí chứa VOC và mùi hữu cơ;
- Nồng độ ô nhiễm ở mức phù hợp với khả năng hấp phụ;
- Dòng khí tương đối ổn định;
- Đã có giải pháp tiền xử lý bụi/hơi dầu nếu cần.
Trong dự án xử lý khí thải sản xuất hạt nhựa tại KCN Cầu Kiền, NOPOTECH sử dụng tháp hấp phụ than hoạt tính làm thiết bị xử lý trung tâm cho dòng khí chứa mùi nhựa, hơi dung môi và VOC.
Lưu ý: Không nên đưa trực tiếp dòng khí có nhiều bụi, hơi dầu hoặc nhiệt độ quá cao vào lớp than mà không đánh giá tiền xử lý. Điều này có thể làm than nhanh bão hòa, giảm hiệu quả và tăng chi phí vận hành.
Xem thêm: Tháp hấp phụ than hoạt tính NOPOTECH
Tháp hấp thụ xử lý mùi nhựa tái chế
Với các dòng khí chứa thành phần có khả năng hòa tan hoặc phản ứng với dung dịch xử lý, tháp hấp thụ có thể được sử dụng. Khí đi qua vùng tiếp xúc với dung dịch hấp thụ. Tùy chất ô nhiễm, dung dịch có thể được lựa chọn để tăng khả năng hòa tan hoặc phản ứng hóa học.
Công nghệ này phù hợp hơn với:
- Khí acid;
- Một số hợp chất vô cơ;
- Một số thành phần có khả năng hấp thụ trong dung dịch;
- Dòng khí cần xử lý trước khi đi qua công đoạn tiếp theo.
Đối với nhà máy tái chế nhựa, tháp hấp thụ thường không nên được lựa chọn chỉ vì mục tiêu “khử mùi”. Cần xác định thành phần khí để xem chất ô nhiễm có thực sự phù hợp với cơ chế hấp thụ hay không.
Lọc bụi và tách sương trước khi xử lý mùi nhựa tái chế
Trong nhiều dây chuyền tái chế nhựa, vấn đề không chỉ nằm ở VOC. Dòng khí có thể đồng thời chứa bụi, hạt nhựa, hơi dầu hoặc các hạt ngưng tụ.
Nếu đưa toàn bộ dòng khí này trực tiếp vào thiết bị hấp phụ, vật liệu xử lý phía sau có thể nhanh chóng bị bám bẩn. Do đó, hệ thống có thể cần các công đoạn tiền xử lý như:
- Cyclone;
- Lọc bụi túi vải;
- Lọc cartridge;
- Thiết bị tách sương;
- Lọc hoặc thu hồi hơi dầu tùy đặc tính khí.
Đây là lý do một hệ thống xử lý mùi nhựa tái chế hiệu quả thường được thiết kế theo chuỗi công nghệ, thay vì chỉ dựa vào một thiết bị.
Công nghệ oxy hóa/phân hủy VOC
Trong những trường hợp khí chứa VOC khó xử lý bằng hấp phụ đơn thuần hoặc yêu cầu xử lý sâu hơn, có thể xem xét các nhóm công nghệ oxy hóa hoặc phân hủy VOC.
Tùy đặc tính nguồn khí, phương án có thể bao gồm:
- Oxy hóa nhiệt;
- Oxy hóa xúc tác;
- Công nghệ UV/photocatalytic;
- Các giải pháp oxy hóa khác.
Tuy nhiên, không nên mặc định rằng công nghệ oxy hóa luôn tốt hơn than hoạt tính. Việc lựa chọn phải dựa trên: Nồng độ VOC + lưu lượng + nhiệt độ + thành phần khí + yêu cầu đầu ra + chi phí đầu tư/vận hành.
Với dòng khí có nồng độ thấp và mục tiêu chính là xử lý mùi/VOC, hấp phụ có thể là phương án phù hợp hơn. Ngược lại, với dòng khí có đặc tính khác, cần tính toán phương án công nghệ khác.
Vì sao không nên chỉ lắp một tháp khử mùi để xử lý mùi nhựa tái chế?
Một trong những sai lầm phổ biến khi xử lý mùi nhựa tái chế là:
Biết có mùi → mua một tháp than hoạt tính → nối quạt → xả ra ngoài.
Cách làm này có thể không giải quyết được bài toán nếu chưa xác định đặc tính dòng khí. Một hệ thống hoàn chỉnh thường phải xem xét: Nguồn phát sinh → chụp hút → đường ống → tiền xử lý → xử lý chính → quạt → ống thoát khí
Trong đó, thu gom tại nguồn có vai trò rất quan trọng. Nếu chụp hút không phù hợp, một phần mùi đã phát tán vào nhà xưởng thì dù thiết bị xử lý phía sau có hiệu suất cao, hệ thống vẫn khó giải quyết triệt để vấn đề mùi trong khu vực sản xuất.
QCVN 19:2024/BTNMT quy định gì đối với khí thải tái chế nhựa?
Đây là phần doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi đầu tư hệ thống xử lý khí thải. QCVN 19:2024/BTNMT được ban hành kèm Thông tư 45/2024/TT-BTNMT và có hiệu lực từ 01/07/2025. Quy chuẩn này thay thế nhiều quy chuẩn khí thải trước đây, trong đó có QCVN 19:2009/BTNMT và QCVN 20:2009/BTNMT.
Đối với tái chế nhựa, QCVN 19:2024 đáng chú ý ở việc quy định nhiều thông số chất hữu cơ và có ghi rõ nhóm “tái chế nhựa” trong phạm vi thiết bị áp dụng đối với một số chất.
Một số thông số tham khảo:
| Thông số | A | B | C |
|---|---|---|---|
| Etylen oxyt | ≤10 | ≤15 | ≤15 mg/Nm³ |
| Styren | ≤100 | ≤100 | ≤100 mg/Nm³ |
| Toluen | ≤30 | ≤40 | ≤50 mg/Nm³ |
| Xylen | ≤50 | ≤100 | ≤150 mg/Nm³ |
| Tricloetylen | ≤80 | ≤90 | ≤100 mg/Nm³ |
Các giá trị trên được quy định trong QCVN 19:2024/BTNMT; việc áp dụng cụ thể cần xác định đúng thiết bị xả khí, thông số ô nhiễm và phân vùng môi trường của cơ sở.
TVOC trong QCVN 19:2024 có áp dụng cho mọi nhà máy tái chế nhựa không?
QCVN 19:2024 cũng quy định thông số hợp chất hữu cơ dễ bay hơi – TVOC, trong đó nêu các cấu tử gồm Benzen, Toluen, Etylbenzen, Xylen, Etyl Axetat và Butyl Axetat.
Tuy nhiên, giới hạn TVOC được phân theo nhóm thiết bị xả khí thải cụ thể, chẳng hạn thiết bị sơn, in ấn, sản xuất sơn/keo và một số thiết bị khác. Vì vậy, không nên lấy một con số TVOC bất kỳ rồi mặc định áp dụng cho mọi nhà máy tái chế nhựa.
Điểm quan trọng: QCVN 19:2024 không phải một “mức mùi nhựa” duy nhất. Muốn xác định hệ thống xử lý phải đạt yêu cầu nào, cần đối chiếu nguồn phát thải, thiết bị xả khí và từng thông số ô nhiễm tương ứng.
Quy trình NOPOTECH xử lý mùi nhựa tái chế
Với mỗi dự án, NOPOTECH không lựa chọn thiết bị chỉ dựa vào tên ngành nghề.
Bước 1: Khảo sát dây chuyền
Xác định:
- Loại nhựa tái chế;
- Công suất sản xuất;
- Các công đoạn gia nhiệt, đùn và tạo hạt;
- Vị trí phát sinh mùi;
- Nhiệt độ khí;
- Lưu lượng khí.
Bước 2: Xác định đặc tính khí thải
Đánh giá nhóm chất ô nhiễm có khả năng phát sinh như:
- Bụi;
- Hơi dầu;
- VOC;
- Hợp chất hữu cơ gây mùi;
- Các chất vô cơ nếu có.
Khi cần thiết, việc lấy mẫu và phân tích khí thải sẽ giúp xác định chính xác hơn thành phần cần xử lý.
Bước 3: Thiết kế hệ thống thu gom
Tính toán:
- Chụp hút;
- Đường kính ống;
- Vận tốc khí;
- Lưu lượng;
- Tổn thất áp suất;
- Quạt hút.
Bước 4: Lựa chọn chuỗi công nghệ xử lý mùi nhựa tái chế
Tùy đặc tính khí, hệ thống có thể kết hợp: Thu gom → lọc bụi/tách sương → hấp thụ hoặc hấp phụ → xử lý bổ sung → quạt → ống thoát khí
Không phải dự án nào cũng cần toàn bộ các công đoạn trên.
Bước 5: Tính toán thiết bị
Các thông số như lưu lượng, nồng độ, nhiệt độ, thời gian tiếp xúc, tải vật liệu hấp phụ và tổn thất áp suất cần được tính toán để lựa chọn thiết bị phù hợp.
Bước 6: Vận hành và kiểm soát
Sau khi đưa hệ thống vào hoạt động, doanh nghiệp cần theo dõi tình trạng vật liệu lọc/hấp phụ, chênh áp, lưu lượng và chất lượng khí sau xử lý để có kế hoạch bảo trì, thay thế vật liệu phù hợp.
Sơ đồ công nghệ xử lý mùi nhựa tái chế tham khảo
Với một dây chuyền phát sinh mùi và VOC trong quá trình gia nhiệt – đùn – tạo hạt, có thể xem xét mô hình:
Nguồn phát sinh
↓
Chụp hút tại máy đùn/gia nhiệt
↓
Đường ống thu gom
↓
Thiết bị tiền xử lý bụi/hơi dầu nếu cần
↓
Tháp hấp phụ than hoạt tính
↓
Quạt ly tâm
↓
Ống thoát khí
Nếu dòng khí có thành phần ô nhiễm khác, sơ đồ có thể được điều chỉnh bằng cách bổ sung tháp hấp thụ, thiết bị tách sương hoặc công nghệ oxy hóa. Đây cũng là lý do thiết kế hệ thống xử lý khí thải cần được thực hiện theo đặc tính thực tế của nguồn khí, thay vì áp dụng một mẫu hệ thống cho mọi nhà máy.
Những yếu tố quyết định hiệu quả xử lý mùi nhựa tái chế
- Thu gom đúng ngay tại nguồn: Đây là yếu tố đầu tiên cần kiểm soát. Chụp hút đặt sai vị trí hoặc lưu lượng hút không đủ sẽ khiến mùi phát tán trước khi được đưa vào hệ thống xử lý.
- Không bỏ qua tiền xử lý: Bụi và hơi dầu có thể làm giảm tuổi thọ của vật liệu hấp phụ. Do đó, với dòng khí có tải bụi hoặc hơi dầu cao, cần đánh giá giải pháp tiền xử lý trước khi sử dụng than hoạt tính.
- Chọn đúng loại vật liệu hấp phụ: Không phải mọi loại than hoạt tính đều có khả năng xử lý giống nhau. Việc lựa chọn cần dựa trên: Thành phần VOC, nồng độ, độ ẩm, nhiệt độ, lưu lượng, thời gian tiếp xúc, yêu cầu xử lý.
- Tính đúng lưu lượng và tổn thất áp suất: Hệ thống xử lý mùi nhựa tái chế có thể sử dụng thiết bị tốt nhưng vẫn hoạt động kém nếu quạt không đủ áp hoặc đường ống được thiết kế không phù hợp.
- Thiết kế theo quy chuẩn và đặc tính thực tế: QCVN 19:2024/BTNMT đưa ra các giới hạn theo thông số ô nhiễm và nhóm thiết bị, vì vậy cần xác định đúng đối tượng áp dụng trước khi chốt phương án xử lý.
NOPOTECH – Thiết kế hệ thống xử lý mùi nhựa tái chế theo thực tế nhà máy
Xử lý mùi nhựa tái chế không bắt đầu từ việc chọn một chiếc tháp. Nó bắt đầu từ việc hiểu dòng khí cần xử lý.
NOPOTECH cung cấp giải pháp tư vấn – thiết kế – gia công/chế tạo – lắp đặt hệ thống xử lý khí thải công nghiệp theo đặc tính từng nguồn phát sinh. Đối với ngành nhựa và tái chế nhựa, NOPOTECH có thể tư vấn các hạng mục:
- Hệ thống thu gom khí thải;
- Chụp hút và đường ống;
- Lọc bụi túi vải, cartridge, cyclone;
- Tháp hấp thụ;
- Tháp hấp phụ than hoạt tính;
- Quạt hút công nghiệp;
- Ống thoát khí;
- Giải pháp kết hợp nhiều công nghệ khi cần thiết.
Một dự án thực tế của NOPOTECH tại KCN Cầu Kiền – Hải Phòng đã triển khai hệ thống xử lý khí thải cho dây chuyền sản xuất hạt nhựa. Trong đó sử dụng tháp hấp phụ than hoạt tính để xử lý mùi nhựa, hơi dung môi và VOC sau công đoạn thu gom.
Xem thêm: Dự án xử lý khí thải sản xuất hạt nhựa tại KCN Cầu Kiền – Hải Phòng
Kết luận
Xử lý mùi nhựa tái chế là bài toán tổng hợp, trong đó hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào cả hệ thống chứ không chỉ riêng thiết bị xử lý. 3 nguồn cần kiểm soát gồm gia nhiệt – nấu chảy, đùn ép – tạo hạt và tạp chất/phụ gia trong nguyên liệu. Từ đặc tính khí thực tế, doanh nghiệp có thể lựa chọn hoặc kết hợp các nhóm công nghệ như lọc – tách, hấp phụ, hấp thụ và oxy hóa/phân hủy VOC.
Đặc biệt, khi QCVN 19:2024/BTNMT đã có hiệu lực từ 01/07/2025, việc thiết kế hệ thống xử lý mùi nhựa tái chế cần được đối chiếu với đúng thông số ô nhiễm và nhóm thiết bị áp dụng. Thay vì chỉ đánh giá bằng cảm quan “hết mùi”. NOPOTECH sẵn sàng khảo sát đặc tính khí thải, tư vấn công nghệ và thiết kế hệ thống xử lý phù hợp với từng dây chuyền tái chế nhựa. Liên hệ ngay với chúng tôi theo hotline: 0982 818 711 để được hỗ trợ hoàn toàn miễn phí nhé!
